Debata to taka wymiana zdań, w której dyskutanci wypowiadają dłuższe monologi, gdyż mają już wyrobioną opinię na dany temat, a ich celem jest wyłącznie zaprezentowanie własnych racji
i ewentualne przekonanie do nich pozostałych uczestników dyskusji.
I. Części wystąpienia:
1. Wprowadzenie (cel → zapoznanie słuchaczy z tematem wystąpienia, zachęcenie do wysłuchania mowy, skoncentrowanie uwagi na mówcy i jego słowach, najlepiej przez odwołanie sie od razu na początku do głównej myśli wystąpienia i przedstawienie jego wstępnej oceny).
2. Rozwinięcie: opowiadanie, argumentowanie i zbijanie zarzutów.
3. Zakończenie – podsumowanie całości wystąpienia (dobrze jeśli nawiązuje do wstępu); za najlepsze uważa się takie, które wywiera silne wrażenie na odbiorach wywołując w nich wzruszenie, litość, oburzenie lub złość.
II. Mówca unika:
wypowiadania się o czymś, na czym sie nie znamy (rola przygotowania!),
popełniania błędów językowych,
świadomego lub nieświadomego wprowadzania w błąd.
III. Mówca powinien:
oprócz wiedzy specjalistycznej mieć wiedzę ogólną,
mówić z dobrą dykcją (głośno i wyraźnie, właściwie rozkładając akcenty),
być przekonanym o prawdziwości i słuszności głośzonych przez siebie racji,
umieć zejdnać sobie przychylność słuchaczy swoją postawą, wyglądem, barwą głosu.
IV. Styl:
używamy słownictwa ogólnego, zrozumiałego dla wszystkich,
nie używamy terminologii fachowej, zapożyczeń i wyrazów abstrakcyjnych, jeśli nie jest to niezbędne,
stosowanie możliwie prostej składni (w większości zdań pojedynczych, niezbyt rozwiniętych oraz współrzędnie złożonych, unikanie zdań wielokrotnie złożonych),
częste stosowanie epitetów, zwiększających obrazowość wypowiedzi, a także powtórzeń,.
IV. Srodki stylistyczne stosowane w wystąpieniach:
Figury myśli:
apostrofa (bezpośredni, uroczysty zwrot do audytorium lub do osób nieobecnych, Boga, muzy, idei, ojczyzny itp.),
aitiologia (polega na posatwieniu przez mówcę pytania i samemu udzieleniu na nie odpowiedzi, np. Zobaczyłeś żebraka? Daj mu jałmużnę),
porównanie,
pytanie retoryczne,
sprostowanie (retoryczny sposób wycofania się z wypowiedzianej przez mówcę myśli i zastapienie jej inną, np. Przepraszam, co ja też mówię albo Nie to chciałem powiedzieć),
niedopowiedzenie (np. Reszty domyślą się Państwo sami lub Spuśćmy na to zasłonę milczenia),
ironia.
Figury słowne:
epitet (najczęściej przymiotnik, np. Naganny, oburzający, poruszający itp.),
anafora (powtórzenie tego samego słowa lub wyrażenia na początku kolejnych zdań lub podkreślanie tych samych myśli; epifora – na końcu zdania),
synonim (umieszcznie w kolejnych partiach wygłaszanego tekstu synonimów, czyli wyrazów tożsamych znaczeniowo lub bliskoznacznych,
gradacja,
elipsa (opuszczenie wyrazu w zdaniu, bez którego traci ono swoją spójność gramatyczną, ale dzięki kontekstowi zachowuje spójność semantyczną),
inwersja (zmiana szyku na nienaturalny, ale uwypuklający przesłanie wypowiedzi, np. Jak złu zapobiec?).
V. Stereotyp językowy:
w czasie wystąpień publicznych ważne jest odwoływanie się do wspólnej wiedzy, doświadczeń oraz zwyczajów mówcy i słuchaczy, np. stereotyp przebiegłego lisa, płaczącej wierzby itp.;
jeśli audytoriu nie jest jednolite pod względem środowiskowym trzeba unikać stereotypów związanycjh z narodowościami, jak np. skąpy Szkot,
pamiętać należy, że stereotypu językowego nie da się zrozumieć bez kontekstu kulturowego.
(Źrodło: Polszczyzna na co dzień, Warszawa 2006)
VI. O czym trzeba pamiętać?
tak samo ważne jak to, co się mówi, jest to, jak się mówi,
ważne jest pierwsze wrażenie (pierwsze piętnaście sekund wystąpienia),
„przemówienie jest jak romans: każdy głupiec może zacząć, ale zakończenie go wymaga prawdziwej biegłości” (lord Mancroft),
staraj się, by twój wywód nie był zanadto skomplikowany,
widzowie nie lubią fanatyzmu i skrajności,
w toku wystąpienia najlepiej jest podkreślać kontakt ze słuchaczami przez kilkakrotne bezpośrednie zwrócenie się do Marszałka („a zatem, Panie Marszałku, widzimy, że…”), do strony przeciwnej („nie macie Państwo racji, mówiąc, iż…”) i do publiczności („Szanowni Państwo, zwróćcie uwagę na fakt, że…”),
humor jest bardzo ważnym aspektem debat publicznych,
ważna jest odpowiednia taktyka dyskusji (postaraj się przewidzieć argumenty przeciwnika),
istotna jest właściwa dykcja, siła i modulacja głosu,
zastosuj pauzę (logiczną lub dramatyczną),
umiejętnie wykorzystaj mimikę i gestykulację,
staraj się być zrelaksowany i pewny siebie,
nie przejmuj się pierwszymi niepowodzeniami: „wszyscy wielcy mówcy zaczynali jako źli mówcy” (Emerson),
najprostszą metodą treningową jest głośne czytanie tekstu, bo kształci oddech, wymowę, akcent, stosowanie pauz logicznych i dramatycznych.

Debata to taka wymiana zdań, w której dyskutanci wypowiadają dłuższe monologi, gdyż mają już wyrobioną opinię na dany temat, a ich celem jest wyłącznie zaprezentowanie własnych racji i ewentualne przekonanie do nich pozostałych uczestników dyskusji. Oto PIĘĆ ”złotych zasad” dobrej komunikacji podczas debaty.

I. Struktura wystąpienia:

  • Wprowadzenie (cel → zapoznanie słuchaczy z tematem wystąpienia, zachęcenie do wysłuchania mowy, skoncentrowanie uwagi na mówcy i jego słowach, najlepiej przez odwołanie sie od razu na początku do głównej myśli wystąpienia i przedstawienie jego wstępnej oceny)
  • Rozwinięcie: opowiadanie, argumentowanie i zbijanie zarzutów
  • Zakończenie – podsumowanie całości wystąpienia (dobrze jeśli nawiązuje do wstępu); za najlepsze uważa się takie, które wywiera silne wrażenie na odbiorcach wywołując w nich wzruszenie, litość, oburzenie lub złość.

II. Mówca unika:

  • wypowiadania się o czymś, na czym sie nie znamy (rola przygotowania!),
  • popełniania błędów językowych,
  • świadomego lub nieświadomego wprowadzania w błąd.

III. Mówca powinien:

  • oprócz wiedzy specjalistycznej mieć wiedzę ogólną,
  • mówić z dobrą dykcją (głośno i wyraźnie, właściwie rozkładając akcenty),
  • być przekonanym o prawdziwości i słuszności głoszonych przez siebie racji,
  • umieć zjednać sobie przychylność słuchaczy swoją postawą, wyglądem, barwą głosu.

IV. Styl:

  • używamy słownictwa ogólnego, zrozumiałego dla wszystkich,
  • nie używamy terminologii fachowej, zapożyczeń i wyrazów abstrakcyjnych, jeśli nie jest to niezbędne,
  • stosowanie możliwie prostej składni (w większości zdań pojedynczych, niezbyt rozwiniętych oraz współrzędnie złożonych, unikanie zdań wielokrotnie złożonych),
  • częste stosowanie epitetów, zwiększających obrazowość wypowiedzi, a także powtórzeń

IV. Środki stylistyczne stosowane w wystąpieniach:

  • Figury myśli:

• apostrofa (bezpośredni, uroczysty zwrot do audytorium lub do osób nieobecnych, Boga, muzy, idei, ojczyzny itp.),

• aitiologia (polega na postawieniu przez mówcę pytania i samemu udzieleniu na nie odpowiedzi, np.  Zobaczyłeś  żebraka? Daj mu jałmużnę),

• porównanie,

pytanie retoryczne,

sprostowanie (retoryczny sposób wycofania się z wypowiedzianej przez mówcę myśli i zastapienie jej inną, np. Przepraszam, co ja też mówię albo Nie to chciałem powiedzieć),

niedopowiedzenie (np. Reszty domyślą się Państwo sami lub Spuśćmy na to zasłonę milczenia),

ironia

  • Figury słowne:

epitet (najczęściej przymiotnik, np. Naganny, oburzający, poruszający itp.),

anafora (powtórzenie tego samego słowa lub wyrażenia na początku kolejnych zdań lub podkreślanie tych samych myśli; epifora – na końcu zdania),

synonim (umieszcznie w kolejnych partiach wygłaszanego tekstu synonimów, czyli wyrazów tożsamych znaczeniowo lub bliskoznacznych,

gradacja,

elipsa (opuszczenie wyrazu w zdaniu, bez którego traci ono swoją spójność gramatyczną, ale dzięki kontekstowi zachowuje spójność semantyczną),

inwersja (zmiana szyku na nienaturalny, ale uwypuklający przesłanie wypowiedzi, np. Jak złu zapobiec?)

V. Stereotyp językowy:

  • w czasie wystąpień publicznych ważne jest odwoływanie się do wspólnej wiedzy, doświadczeń oraz zwyczajów mówcy i słuchaczy, np. stereotyp przebiegłego lisa, płaczącej wierzby itp.;
  • jeśli audytorium nie jest jednolite pod względem środowiskowym trzeba unikać stereotypów związanych z narodowościami, jak np. skąpy Szkot,
  • pamiętać należy, że stereotypu językowego nie da się zrozumieć bez kontekstu kulturowego.

(Źrodło: Polszczyzna na co dzień, Warszawa 2006)

PODSUMOWANIE – o czym należy pamiętać?

  • tak samo ważne jak to, co się mówi, jest to, jak się mówi,
  • ważne jest pierwsze wrażenie (pierwsze piętnaście sekund wystąpienia),
  • „przemówienie jest jak romans: każdy głupiec może zacząć, ale zakończenie go wymaga prawdziwej biegłości” (lord Mancroft),
  • staraj się, by twój wywód nie był zanadto skomplikowany
  • widzowie nie lubią fanatyzmu i skrajności
  • w toku wystąpienia najlepiej jest podkreślać kontakt ze słuchaczami przez kilkakrotne bezpośrednie zwrócenie się do Marszałka („a zatem, Panie Marszałku, widzimy, że…”), do strony przeciwnej („nie macie Państwo racji, mówiąc, iż…”) i do publiczności („Szanowni Państwo, zwróćcie uwagę na fakt, że…”),
  • humor jest bardzo ważnym aspektem debat publicznych,
  • ważna jest odpowiednia taktyka dyskusji (postaraj się przewidzieć argumenty przeciwnika),
  • istotna jest właściwa dykcja, siła i modulacja głosu,
  • zastosuj pauzę (logiczną lub dramatyczną),
  • umiejętnie wykorzystaj mimikę i gestykulację,
  • staraj się być zrelaksowany i pewny siebie,
  • nie przejmuj się pierwszymi niepowodzeniami: „wszyscy wielcy mówcy zaczynali jako źli mówcy” (Emerson),
  • najprostszą metodą treningową jest głośne czytanie tekstu, bo kształci oddech, wymowę, akcent, stosowanie pauz logicznych i dramatycznych.